The Making of Justice

Rondom Prison – film met nabespreking

In de film ‘The Making of Justice’ vraagt kunstenares Sarah Vanhee zich af hoe een maatschappij eruit zou zien die niet gericht is op vergelding maar op heling. ‘The Making of Justice’ is een film over zeven gevangenen die samen met Sarah Vanhee een misdaadfilm schrijven. Net zoals het hoofdpersonage in de film die ze verzinnen, zijn ze allen schuldig aan moord. De plot baseren ze op eigen ervaringen, ideeën en dromen, terwijl ze discussiëren over motieven, gevangenschap en reïntegratie. Gebruiken ze fictie om hun eigen situatie te bevestigen, te verdedigen, te veranderen of er net aan te ontsnappen?

Justitie is niet gelijk aan rechtvaardigheid“, zegt een van de door haar gefilmde gedetineerden. De film zoomt in op de scheefgegroeide verhouding tussen gerechtigheid en rechtvaardigheid. Want “gerechtigheid gaat over regels, rechtvaardigheid over menselijkheid”.​ Sarah Vanhee heeft lange gesprekken gevoerd met iedere gevangene vooraleer ze hen in de praatgroep opnam. Er waren veel gegadigden maar weinig geselecteerden. De gevangene en hun slachtoffers hadden de documentaire ook op voorhand gezien en hun fiat gegeven.

Na de film volgt een nagesprek met Bart Schoovaerts, educatief medewerker bij Vormingplus Oost-Brabant. Hij heeft al heel wat projecten in gevangenissen op zijn teller staan en was nauw betrokken bij de productie van ‘The making of Justice’.

PRAKTISCH

woensdag 2 mei 2018 (19u – 21u30)
Vormingplus MZW, Wandelweg 11, Kortrijk
€ 6
Meer info & inschrijven via www.vormingplusmzw.be

Reflectie op The Making of Justice

Reflecties door deelnemers

We beschouwen gevangenen te weinig als mensen met rechten en plichten …
Dat er meer in de mensen zit dan wij vermoeden. / Vanuit mijn ervaring denk ik dat er een onderscheid is, tussen kort en lang gestraften wat hun reklassering en houding daartegenover betreft.
beter inzicht in de gevoelens van de gedetineerden, andere zaken was ik al in mee door opleiding criminologie
Aangezien ik vaak in een gevangenis ben en er vaak met gedetineerden kan praten heeft het me niet veel nieuwe info gebracht, maar ’t was wel mooi om te zien hoe ze vol overgave aan het script aan het werken waren.
Dat het mensen blijven. Ook al hebben ze zware daden gepleegd.
interessante manier van werken. mooie film om als uitgangspunt te nemen voor een vorming rond detentie
Je kon even in de hoofden kruipen van ‘moordenaars’, heel intense ervaring

Reflectie door deelnemer Katrien Nottebaere

Stel je even voor:Je mag meewerken aan een film over iets wat je zelf hebt meegemaakt…Een leuke kans…Zo hoor ik je denken…Maar wat als het hoofdpersonage uit de film een moordenaar is en je daar zelf voor terecht staat?Dan lijkt mij dat toch heel wat minder evident…Sarah Vanhee nam deze uitdaging aan en maakte een realistische confronterende prent waarbij je als kijker gaandeweg kunt meestappen in de gedachten,ideeën,ervaringen,verzuchtingen en emoties van de daders.

De film is geen vingerwijzing,geen veroordeling,maar een eerlijk open gesprek waarin ze discussiëren over hoe het script er zou kunnen uitzien.Vanuit hun eigen invalshoek bespreken ze het misdaadverhaal van begin tot eind.Wie was de dader ooit als kind?In welke context leefde hij?Welke negatieve ervaringen hebben hem gemaakt tot wie hij geworden is?Wie was hij als jongere?Heeft het gebrek aan respect van de omgeving door zijn anders zijn een rol gespeeld?Werd hij gepest,misbruikt,vernederd?Was hij zelf slachtoffer van geweld en kan dit een aanleiding zijn? Zit hier een reden in om het gedrag te vergoeilijken of geeft enkel het eigen karakter de doorslag?Kwam hij tot vandalisme en kleine criminaliteit door omkoping,door verslaving,door geldgebrek?Hoe kwam het in de groei naar volwassenheid van kwaad naar erger?Hoe kwam hij in het bezit van een wapen en leerde hij er mee omgaan?Was het moord met voorbedachte rade of liep het om één of andere reden uit de hand?Hoe reageert het hoofdpersonage na de moord?

Ook sociale aspecten komen aan bod.Wat gebeurt er tijdens de gevangenschap?Is die voldoende herstelgericht?Bestaat er een goed detentieplan?Zijn gespreksgroepen zinvol?Kan je met de familie van het slachtoffer praten?Gunt de samenleving een tweede kans?Kun je nog op de arbeidsmarkt terecht?Wat is het verschil tussen gerechtigheid en rechtvaardigheid?Gaat het weer de verkeerde kant op als je in contact komt met ex-gedetineerden?Hoe zit het met de objectiviteit van de journalistiek?Is onze maatschappij teveel gericht op vergelding?Hoe gaat de eigen familie om met deze tragedie?

Zo worden de vele vragen die de inhoud van de film zouden kunnen bepalen systematisch behandeld en uitgediept.Als kijker wordt je meegenomen in een ongewoon gesprek waarbij de bedenkers het soms met elkaar eens zijn,er soms een andere mening op nahouden,elkaar soms aanvullen,elkaar soms tegenspreken…Soms komt een antwoord direct,soms twijfelend,soms vallen er stiltes…Dit alles op een rustige respectvolle manier.

Over één ding waren ze het onomwonden eens:Dat de dader vrijspraak zou krijgen en een ongestrafte terugkeer kon maken in zijn leefgemeenschap is een onmogelijke zaak!”Dan gooi je hem voor de leeuwen!” “Ze zouden hem lynchen!”Evenmin konden ze zich vinden in een uitspraak van één jaar gevangenisstraf.Dit heeft volgens hen geen enkele zin want in één jaar tijd kun je niet genoeg nadenken,verander je niet…Er is een lange straftijd nodig om tot inzicht te komen,om met jezelf ,in de mate van het mogelijke, in het reine te komen,om het gebeuren te verwerken,om het schuldgevoel een plaats te geven…Want “zoiets vergeet je nooit,je krijgt het nooit meer weg uit je gedachten,je kan je geweten niet sussen,je hebt nooit meer een ‘vrij’ gevoel…” aldus de gedetineerden.

En hoe gaat het verhaal verder nadat de straf is uitgezeten?Iedereen is er zich goed van bewust dat reïntegratie geen vanzelfsprekendheid is.Zelfs al willen ze het verleden achter zich laten,dromen ze van hereniging met hun gezin,van een eerlijke job,ze voelen zich sociaal,fysisch,mentaal en financieel uitgesloten…

De ganse documentaire speelt zich af in wazig beeld om de anonimiteit van de personen te waarborgen…Toch schuilt er een mens achter elk gezicht…De mens achter de dader…Wellicht waren ook zij ooit een doodgewone jongen uit een doodgewone straat…

Misschien moeten we,als maatschappij,als individu,eens meer stilstaan bij dergelijke verhalen en nadenken over de zorg voor wie is afgedwaald…

Dankjewel Vormingplus voor het boeiende aanbod omtrent “Rondom Prison”!      Dankjewel Bart Schoovaerts voor het interessante nagesprek!

 

Over Sarah Vanhee en ‘The making of Justice’

‘Ook al zitten mensen opgesloten, hun verbeelding is nog steeds vrij’
Gevangenen die een moordfilm uitdenken? Sarah Vanhee creëerde er een razend interessante documentaire over. ‘Wat zij vertellen, kan een scenarist nooit verzinnen.’

(De Standaard – 16 februari 2017)

‘Er heerst een enorme kloof tussen de geïdealiseerde, sexy gangster uit
Hollywoodfilms en de manier waarop media veroordeelde criminelen
afschilderen als monsters’, vertelt de Brusselse kunstenares Sarah Vanhee.
‘De werkelijkheid is natuurlijk veel complexer.’ En dus trok ze in het najaar
van 2016 zelf naar de gevangenis in Leuven. Niet om te achterhalen wat de
gedetineerden er op hun kerfstok hebben, wel om hun mening te vragen
over het scenario voor een misdaadfilm. Een spannende onderneming
aangezien alle mannen die deelnamen aan de brainstormsessies ook
daadwerkelijk veroordeeld zijn voor moord. Vanhee maakte over het
project de intrigerende documentaire The making of justice, die bol staat
van de pakkende, filosofische en vaak ook grappige inzichten.

sarahvanheeSarah Vanhee: ‘Gevangenen hebben ook recht op dromen.’

‘Door de gevangenen te laten brainstormen over het filmscript, vertelden ze ook heel wat over hun eigen ervaringen en standpunten’, aldus Vanhee.
‘Via het vehikel van de fictie wilde ik met hen nadenken over schuld, boete en re-integratie.’

Zes avonden lang puzzelde Vanhee samen met de gedetineerden aan een scenario over het fictieve personage Tom, die een moord begaan heeft. ‘Ik stelde hen allerlei vragen. Moet Tom volgens hen een moeilijke achtergrond krijgen? Wat gaat er in je om wanneer je net een moord gepleegd hebt? En zal Tom na zijn vrijlating opnieuw geaccepteerd
worden in de samenleving of wacht hem een toekomst als paria? De antwoorden van de gevangenen waren even vindingrijk als confronterend.’

Bittere tranen

‘Ook gevangenen maken deel uit van onze samenleving, of de buitenwereld dat nu
wil of niet’ De film zal niet gedraaid worden, maar heel wat scenaristen zouden een
puntje kunnen zuigen aan wat de gevangenen bedacht hebben.

‘Misdaadfilms bevestigen vaak het clichébeeld over criminelen’, vertelt
Vanhee. ‘Ze worden dan ook zelden geschreven door mensen met ervaring.
Misdadigers zijn altijd het subject van dit soort films, nooit de auteur.
Hoewel ze er wel prachtige, genuanceerde inzichten over hebben. Geef nu
toe: een zin als “de tranen van de moeder van een dader zijn even bitter als
de tranen van de moeder van een slachtoffer”: dat kan toch geen enkele
scenarist bedenken?’

Zelf gelooft Vanhee niet in langdurige of levenslange gevangenisstraffen.
‘Tenzij de dader een gevaar is voor zichzelf of de maatschappij, uiteraard.
Maar de meeste mannen die ik sprak, hebben grote spijt van hun daden en
zullen niet gauw opnieuw een moord plegen. Onderzoek wijst uit dat
opsluitingen tussen zeven en twaalf jaar lang genoeg zijn om gedetineerden
tot inkeer te laten komen, omdat er dan nog hoop is op een betere toekomst
buiten de muren van de gevangenis. Straffen die langer duren, kosten de
staat niet alleen handenvol geld, ze zijn ook ineffectief. Dostojevski stelde
ooit dat de mate van beschaving afgelezen kon worden aan de manier
waarop een maatschappij met haar gevangenen omgaat. Laat ons land nu
net al meermaals veroordeeld zijn voor de slechte leefomstandigheden in de
Belgische gevangenissen. We mogen ook niet vergeten dat het een
ideologische en geen wetenschappelijke keuze is om zoveel mensen zolang
op te sluiten. In Scandinavië zetten ze meer dan hier in op
rehabilitatieprogramma’s. Met succes: ze moeten er zelfs gevangenissen
sluiten omdat het aantal misdadigers sterk verminderd is.’

Deel van de samenleving

Projecten zoals The making of justice kunnen het negatieve beeld van
gedetineerden helpen te nuanceren, besluit Vanhee. ‘Mensen die normaal
niet gehoord worden een stem geven, daar draait het voor mij om. Ook
gevangenen maken deel uit van onze samenleving, of de buitenwereld dat
nu wil of niet. Door veroordeelden au sérieux te nemen, geven we hen een
teken dat ze meer zijn dan een nummer. En dat ze ook recht hebben op
dromen. Ook al zijn ze opgesloten, hun verbeelding is nog steeds vrij.’

Achtergrondinfo

‘Wie kan beter advies geven bij het maken van een misdaadscenario dan een ex-misdadiger?’

Performancekunstenaar Sarah Vanhee bedenkt in de docufictie The Making of Justice een misdaadscenario … mét de hulp van zeven gedetineerden. – Knack (26 juli 2017)

Het volledige artikel vind je hier.

Making of Justice: moeizaam kijkje in hoofden van moordenaars

The Making of Justice kijkt moeizaam, maar toch wil je geen woord missen van de Vlaamse delinquenten. Sarah Vanhee maakte een documentaire in samenwerking met geweldplegers. – De Volkskrant (22 augustus 2017)

Het volledige artikel vind je hier.

The Need for a Different Language – Tom Van Imschoot in conversation with Sarah Vanhee

Everybody is an outsider in English, except of course the native speakers. Everybody is a dilettante. That ensures a democratic dimension. We are almost all equally hopeless when we speak English, and it is only when a native speaker is present that you suddenly realize that again.

Volledig interview na te lezen op www.flandersartsinstitute.be/specials/art-the-city/4744-the-need-for-a-different-language 

main-2
© Kunstencentrum Buda
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s